Gizliilimler.Org

Gizli dünyaların kapısını aralamaya hazır mısın?

Uçak Tayyare Sanayimiz

Lütfen giriş yapın veya üye olun.

Kullanıcı adınızı ve şifrenizi girin

Haberler:

Sayfa: [1]
*GönderenKonu:

Uçak Tayyare Sanayimiz

(Okunma sayısı 222 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.


Çevrimdışı Hikmet Çiftçi
Süper Moderatör
Özel Onur Üyesi
*

Kazandığı madalyalar:
********
Ruh Hali: Huzurlu
Rep Puanı: 143
Üye No: 793
Açtığı Konuları Göster
İletilerini Göster
Cinsiyet:
İleti: 864
Nice dostlar gördük, içten gülen güldüren...

  • Profili Görüntüle

Uçak Tayyare Sanayimiz

« : Ocak 28, 2021, 06:22:51 ÖS »
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=ARnVELkSJAY" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=ARnVELkSJAY</a>

UÇAK TAYYARE SANAYİMİZ

Gökte uçan tayyare
Selam söylen o yare
Ben kendime yar buldum
Bulsun kendine çare

- Çanakkale türküsü –
                          *
“HAYALİ KURULMAYANIN GERÇEĞİ OLMAZ.”

Yıllar, yüzyıllar öncesinin bir hayalidir, göklerde kuşlar gibi uçmak.
1632 yılında, Osmanlı Padişahı IV. Murat zamanında Hezarfen Ahmet Çelebi,
kurduğu hayalini gerçekleştirmek için kendine kanatlar yapar ve
Galata Kulesi’nden Üsküdar’a kadar uçmayı dener.
Uçma arzusu ve hayali,
önce model uçak, sonra planör ve daha sonra insanlı tayyare (uçak) olarak
 1900’lü yılların hemen başında başlar.
Uçak sanayi Amerika ve Avrupa’da hızla gelişir.
1910’larda savaş ve sivil amaçlı uçaklar yapılır bile
.
.
OSMANLI’DA İLK UÇAK
Osmanlı’da ilk defa uçak veya balonların bir ihtiyaç olduğu fikrini şiddetle savunan Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa (1856 -1913) olur. 1912 yılında Avrupa’ya inceleme için uzmanlar gönderilir, hatta ilk uçaklar alınarak “Teyyare Bölüğü” kurulur, ancak başarı gösterilemez.
 
1. Dünya Savaşı’nda (1914 – 1918) Çanakkale, Süveyş Kanalı ve Kafkasya cephesine 2’şer tayyareden oluşan birer bölük gönderilir.
Çanakkale cephesi dışındakiler başarılı olamazlar.

 
Erzurumlu Nafiz Beyin uçaklarından biri
.
İstiklal (Kurtuluş) Savaşı’nda iş adamı Erzurumlu Nafiz Bey, İtalya’dan 4 uçak alarak bir bahaneyle Türkiye’ye getirir ve Yunanlılardan ele geçirilen 2 uçakla birlikte kurulan Hava Birliği,  Batı Cephesinde büyük faydalar sağlar.

Görülmektedir ki, göklere hâkim olamayan, ülkesine de hâkim olamayacaktır.
Uçak sanayi çok büyük bir ihtiyaç olarak kendini göstermiştir.
Uçağa karşı gerek Osmanlıdaki heyecan, gerek kuvvetli arzu, Cumhuriyetin ilk yıllarında daha şiddetle ortaya çıkar.
Mustafa Kemal Paşa da bu arzuyla harekete geçerek “TAM TEŞEKKÜLÜ UÇAK SANAYİ” kurulması için bir komisyon kurdurur. Yapılan değerlendirmelere göre 25 milyon liraya ihtiyaç vardır.
1925’te Türk Hava Kurumu kurulur.
Tek başına bütçeye büyük külfet getireceği düşünülerek halktan toplanacak yardımlarla (fitre, zekât, kurban derileri, tayyare piyangosu, çeşitli kalemlerden alınacak vergiler ve gelirlerle) bu iş gerçekleştirilmeye çalışılacaktır.

*

1- İlk uçağımız Vecihi K-VI ve Vecihi Hürkuş

İLK TÜRK UÇAĞI ve VECİHİ HÜRKUŞ
İlk Türk uçağını yapan Vecihi Hürkuş olmuştur.
24 Haziran 1923’te Vecihi Hürkuş ve ekibi Halkapınar’da bir tayyare atölyesi açarlar. Vecihi K-Vl adıyla anılan uçağı yaparlar ve 28 Ocak 1925’te test uçuşlarını başarıyla tamamlarlar.
Bu uçağın motoru, Yunanlılardan kalan uçaktan alınmış, diğer bütün parçalar atölyede yapılmıştır.
.
Her şey bitmez. Sıra “Uçabilirlik sertifikası” almaya gelir. Ancak uçağı test edecek pilot yoktur. İş Vecihi Hürkuş’a kalır. Uçağı uçurur. Testi geçer, ancak haset devreye girer.
“Meydan yetkilileri, bunun bir suç olduğunu beyan ederek kendisine 15 günlük hapis cezası verilmesini isterler.”
Bunun üzerine Hürkuş, Hava Müsteşarlığındaki görevinden istifa eder.
Ankara’ya gelir. THK’nın çalışmalarına katılır.
Vecihi Hürkuş, hayalinden vaz geçmez.
Tayyare yapmak ve ülkemizi uçak sanayisine kavuşturmak onun için büyük bir tutkudur.
.
1928’de Türkiye’de ilk defa sivil havacılık için uçak üretimine Kadıköy’de kurduğu fabrikada başlar.

1930 Senesinde Vecihi Hürkuş, Kadıköy’de kiraladığı bir keresteci dükkânında, 3 ay gibi bir sürede ilk Türk sivil uçağı olacak olan Vecihi K-14’ün çalışmalarına başlar.

23 Nisan 1931 senesinde Yaptığı uçağa Türkiye’den lisans alamadığı için Çekoslovakya’ya giderek “UÇABİLİR LİSANSI”nı oradan alır.


5- Vecihi K-14
Ne yazık ki, 3 Kasım 1931 senesinde gelen telgrafla Vecihi K-14 uçuştan men edilerek uçması yasaklanır.
.

 Vecihi K-XVI: 1933 senesinde Nuri Demirağ tarafından finanse edilen Vecihi K-XVI – Nuri Bey TCS isimli uçağı tasarlar. Vecihi, ilk uçuşu da kendi yapar ve şöyle der:
“6 Ekim 1933, hava açık, hafif güney rüzgarı, prototip uçuş tecrübesi için elverişli bir durum. Hemen uçağa atladım, motoru çalıştırdım, motorun son tecrübesi, normal ve ahenkli idi.” - Vecihi Hürkuş -
Maalesef bu sefer de karşısına “Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü” bürokrasisi çıkar. “SEYRÜSEFER SERTİFİKASI” vermezler.
Aynı haset, aynı güvensizlik…
Bundan sonra olacağı üzere “BÜROKRATİK ENGELLER” hep bu sanayimizi köstekleyecektir.
*
KAYSERİ UÇAK FABRİKASI - TOMTAŞ
-TOMTAŞ ((TAYYARE ONARIM VE MOTOR TÜRK ANONİM ŞİRKETİ)-
Kayseri’de uçak fabrikası kurulması emrini veren Mustafa Kemal, uçak fabrikasının kurulması gerektiğine kesinlikle inananlardan olup şöyle der:
“Almalar, Fransızlar, İngilizler ve Amerikalılar ellerindeki bu silah fabrikalarını uzun vadeler tanıyarak geri kalmış ülkelere satmaya çalışıyorlar. Neden?
Çünkü onlar, daha modernlerini, daha etkili olabileni yapabilecek fabrikaları kurmakla meşguller. Dost ve düşman ülkelerin geri kalmış teknolojilerine gerek yok. Ya en yenisini kurar, onlarla boy ölçüşürüz ya da biraz daha sabreder, bunu yapabilecek güne erişmemizi bekleriz.”
*
Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı yıllarında, uçak sanayimizin bulunmayışı, büyük sıkıntılara sebep olur. Bu sıkıntılar kimi zaman öyle boyutlara ulaşmıştır ki, malzemesizlik ve bakımsızlıktan uçaklar onarılamaz.
 
Bu durumu bizzat yaşayan Atatürk, savunma ve harp sanayi konusundaki son teknolojiyi temsil eden havacılık sanayinin kurulması için Cumhuriyet'in ilanından sonra direktif vermiştir.


3 -JunkersA20                            

Yapılan araştırma ve incelemeler sonrasında en uygun olan Alman Junkers Uçak Fabrikası AŞ ile 15 Temmuz 1925’te anlaşma yapılır.
Bunun üzerine Kayseri’de Tayyare ve Motor Türk Anonim Şirketi (TOMTAŞ) kurulur.
Eskişehir’de de uçakların tamiri atölyesi kurulacaktır.
Almanya’dan İskenderun’a getirilen ekipmanlar Kayseri’ye taşınır. 6 hangar ve toplamda 500 kilovat gücünde santraller yapılır.
06 Ekim 1926 yılında Milli Savunma Bakanı Recep Peker tarafından törenle açılan uçak fabrikasında 50’si Türk, 120’si Alman personel ile işe başlanır.
.
TOMTAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Refik KORALTAN’dır.
Kurulan bu fabrikada Türk Hava Kuvvetlerine ait Junkers A-20, F-13, G-23 uçaklarının revizyonu yapılır.
A-20 uçağının montajı gerçekleştirilir.

ALMAN PERSONELİNİN GİDERLERİ VE TOMTAŞ’IN BAZI TAAHHÜTLERİ YERİNE GETİREMEMESİ GEREKÇELERİYLE YAPILAN SÖZLEŞME 03 MAYIS 1928’DE FESHEDİLİR.
.
Kaldı ki TOMTAŞ dünyanın en büyük uçak fabrikalarından biriydi.
Yine devlet kurumlarının bürokrasisinin sabote etme ihtimali düşünülebilir.
Zira sonrasında Fransa ve Çekoslovakya’dan uçak alımları yapılacaktır.
*
 
Curtiss Haek                                                   Fledling
                                                    
KAYSERİ UÇAK FABRİKASI’NIN YENİDEN FAALİYETE GEÇİRİLİŞİ:
1928’de kapatılan TOMTAŞ, 1930 yılında Amerikan şirketi Curtiss Aeroplane and Motor Company firmasıyla yapılan anlaşma ile CURTİSS HAWK ve FLEDGLİNG uçaklarının üretimine başlanır.
33 adet Curtiss Hawk ve 8 adet Fledgling imal edildikten sonra maalesef bu imalatlara da son verilir.
.
1933 yılında fabrika, bütünüyle Milli Müdafaa Vekaleti’ne (Milli Savunma Bakanlığı) devredilir ve yeniden açılış yapılır.
.
1935 yılında üç ayrı tipte 50 planör, Türk Kuşu adına imal edilir.
...
ESKİŞEHİR TAYYARE TAMİR FABRİKASI
İlk Uçak Fabrikalarımızı kuran Tayyare Onarım ve Motor Türk Anonim Şirketi,‘TOMTAŞ’ döneminde Kayseri’de imal edilecek olan uçakların bakım ve onarım amacı ile Eskişehir Tayyare Tamir Fabrikası’nı 1926 yılında kurulur ve hizmete açılır. Tesisler halen 1.Hava İkmal Bakım Merkezi olarak hizmet vermektedir.
.
MMV-1 Tayyaresi 1931 - 1932 yıllarında Selâhattin Reşit ALAN tarafından tasarlanıp prototip olarak imal edilmiştir. Çift kanatlı, iki kişilik, tek motorludur. Ne yazık ki Milli Müdafaa Vekaleti’nden (Millî savunma Bakanlığı) gerekli ilgi ve desteği göremediğinden projesi prototip aşamasında kalmıştır.  
(Kaynak: İsmail Yavuz)

* * *


İLK ÖZEL UÇAK FABRİKASI

17 Eylül 1936 - Nuri Demirağ, ilk uçak mühendisimiz Selahattin Alan’ı ortak ederek Beşiktaş’ta bir ARGE atölyesi açar ve uçak yapmak üzere işe başlarlar.

1936 yılında tek motorlu NUD -36 uçağın üretilir.


1938 yılında Türkiye’nin ilk yolcu uçağı NUD-38 üretilir.
 
Aynı zamanda askeri amaçla da kullanılabilecektir.
1944 yılında bu uçaklar dünya havacılığı A Sınıfına alınır.
Bu uçakların bir kısmı, THK’nın almaktan vazgeçmesi üzerine Hollanda’ya ambulans uçak olarak satılır. THK, Beşiktaş’taki fabrikaya ilk olarak 65 adet planör, sonrasında 10 adet başlangıç eğitim uçağı siparişi verir… Planörler, 1937-1938 yıllarında tamamlanarak teslim edilir.
Türklerin kendi uçaklarını kendilerinin yapması belli başlı uçak fabrikalarını endişelendirmeye başlar. İngiliz ve Almanlara göre Amerika’nın endişeleri daha büyüktür.
Atatürk öldükten sonra bu alana ilgi azalır ve devlet de desteğini çeker.
1939’da THK, sipariş ettiği 65 adet uçağın zamanında teslim edilmediğini bahane ederek uçak almaz. Böylece sözleşme de feshedilmiş olur.


1936 yılında Alman Gothaer Waggonfabrik A.G. ile lisans anlaşması yapılarak ilk üçü montaj, 43 adeti yerli imalat olmak üzere 46 adet GOTHA 145 – A üretilir (1936 – 1939).

1936 yılında, Gotha 145’lerle aynı zamanda Polonya Panstwowe Zaklayd Lotnicze firması ile lisans anlaşması yapılmış, 1937 yılından itibaren PZL – 24A ve 24C uçaklarından 24 adet üretilmiştir.
.
1940 yılında İngiliz Philips ve Powis Aircraft Ltd. firmasıyla yapılan lisans anlaşmasıyla MİLES – MAGİSTER üretimi 24 uçak yapılır.

1926 YILINDAN 1941 YILINA KADAR 7 FARKLI TİPTE 212 ADET UÇAK ÜRETİLİR.

1940'LI YILLAR VE SONRASI:

Nuri Demirağ’ın ürettiği ve maalesef THK’nın almadığı bu uçaklar, 16.000 saat uçuş yapar.
Senelerce uçar ve bir tek kaza dahi yapmazlar.
13 Temmuz 1938'deki test uçuşunda, dikkatsizlik ve tedbirsizlik yüzünden yaşanan uçak kazası bahane edilerek THK bütün siparişlerini iptal eder.
Nuri Demirağ için bundan sonra kâbus gibi günler başlar..
1944 yılında, Nuri Demirağ'a ait uçak pisti, fabrika ve etüt merkezinin bulunduğu alan istimlak edilir.
Bunun üzerine Demirağ, THK’ye açtığı mahkeme yıllarca sürer. Sonuçta mahkemeyi kaybeder.
Ayrıca üretilmiş olan uçaklar dahi sipariş veren ülkelere sattırılmaz. Hurdaya verilir...



ETİMESGUT UÇAK FABRİKASI
1941 yılında, Etimesgut’taki mevcut atölyeler genişletilerek THK Etimesgut Uçak Fabrikası kurulur.
1942 yılında 113’ü mühendis olmak üzere 334 teknisyen ve işçiyle üretim başlar. Daha sonra bu sayı 900’ kadar çıkar.
1942 – 1952 yılları arasında 126 adet, 16 farklı tipte uçak üretilir.
THK – 15 “Uğur” tipi eğitim uçağından 84 adet üretilir.
THK-5 tipi uçaktan 1 adet Danimarka’ya satılır ve 26 uçak siparişi daha alınır. Avrupa’dan da 30 adet sipariş alınır. Başta ABD yardımlarının verilmesi şartları, ekonomik kriz, yapılan anlaşmalar ve çeşitli engellemeler yüzünden siparişler teslim edilemez.
THK, Etimesgut Uçak Fabrikası 1952 yılında Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na (MKEK) devredilir.
(Kaynak: Sinan Meydan)
...
1941 yılında THK Etimesgut Uçak Fabrikası, 1947 yılında THK Gazi Uçak Motor Fabrikası faaliyete geçmiş, 1950’de ise Ankara Rüzgâr Tüneli(ART) tamamlanmıştır. Fakat 1950 yılında THK fabrikaların kapatılması ile Rüzgâr Tüneli uzun yıllar işlevsiz kalmıştır.
(Kaynak: THK Etimesgut Uçak Fabrikası 1939-1950 - İsmail Yavuz)
*
1941-44 yılları arasında ABD Türkiye’ye 95 milyon dolarlık savaş malzemesi vermiş, ABD’den gelen malzemelere bir bedel ödenmemesine rağmen, bu malzemelerin bakımı için her yıl, bütçeden 400 milyon TL aktarılmıştır.
ABD, Ahmet Emin Yalman’a (Amerikan Muhipleri Cemiyeti’nin kurucusu  ve Wilson’a Türkiye’yi himaye altına almaları için mektup üstüne mektup yazan kişidir.) uçak sanayi konusunda temsilcilik verir.
Ne hikmetse yakınlarının acentesi olduğunu bile bile Fransızlar da Yalman’a acentelik verir.
Bu acenteliğin uçaklarını alıp da Nuri Demirağ’ın uçaklarını almayan 1949’un Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Zeki Doğan (1938'de Milli Savunma Bakanlığı Hava Müsteşarlığına getirilir ve bu görevi sırasında Orgeneralliğe (1948) yükselir.) Nuri Demirağ'a şu ibretlik sözleri söyler:
"AMERİKAN YARDIMINDAN BEDAVA UÇAK ALMAK DURURKEN, UÇAK FABRİKANIZA SİPARİŞ VERİRSEM, YARIN BU MİLLET BENİ ASAR."
.
II. Dünya Savaşı ’nın (1 Eylül 1939 - 2 Eylül 1945) başlamasıyla birçok Polonyalı mühendis, Nazi zulmünden kaçarak Türkiye’ye sığınır. Bu mühendislerin bilgi ve teknoloji birikiminden faydalanılarak Etimesgut’ta kurulan uçak fabrikasında yeniden üretime geçilir.


THK-5A

Türk Hava Kurumu ilk önemli başarısını THK-5A’yı üreterek göstermiştir.
Altı yolcu kapasiteli bu nakliye uçağı Paris’teki AİR SHOW’a gönderilmiş burada büyük ilgi görmüş, Danimarka’dan bir adet sipariş almıştır.

Böylece THK ilk uçak ihracını gerçekleştirmiş olur.
*


VE MAALESEF DİYECEĞİMİZ TARİH GELİR:

1947'de ABD'nin Türkiye'ye yardım planı (Truman Doktrini) ve Marşal Planı (1948) ile bir anda ortadan kaybolan, envanterlerden silinen 72 adet Focke-Wulf FW-190 tipi uçaktan 50'si ortadan kaybolur. (Bu uçakların, Kayseri Eski Havalimanı'nın altında (2. Hava İkmal Komutanlığı ön cephesi) gömülü olduğu söylenmektedir.)
*
01 Ocak 1950'de Marshall planı kanunu tamamen yürürlüğe girmiş ve 15 Mart 1950'de ülkedeki çoğu fabrika bilinçli şekilde teşvik verilmeyerek veya üretimleri engellenerek "kanun çıkarılarak" kapatılmıştır.
*
 
1950 yılına kadar THK-1’den THK-16’ya kadar değişik tipte uçaklar üretmiştir.
.
1950 yılında Tayyare Fabrikasının adı değiştirilerek “HAVA İKMAL MERKEZİ” adını alır.
*
1950 yılındaki krizle birlikle yüklü borcun altından kalkılamayacağı anlaşılır ve 1952’de kurum Makine ve Kimya Enstitüsü’ne devredilir.
THK Uçak ve Uçak Motoru Fabrikaları ise 1954'te TRAKTÖR FABRİKASINA dönüştürülerek kapatılır.
.
Günümüzde Kayseri ll. Hava İkmal Bakım Merkezi, uçakların bakım, onarım ve yenileme görevine devam etmektedir.
.
ÖNEMLİ NOTLAR:
* Verilen bazı tarihlerde farklılıklar olmasına rağmen çoğu doğrudur.

* GÜNALTAY HÜKÜMETİ (16 OCAK 1949  - 22 MAYIS 1950):
Hükümeti kurma görevi Cumhurbaşkanı İsmet İnönü tarafından Sivas Milletvekili Şemsettin Günaltay'a verilir.
24 Ocak 1949'da yapılan güven oylamasına katılan 391 milletvekilinin 349'u kabul, 42'si ret yönünde oy kullanır. Oluşturulan kabine 22 Mayıs 1950 yılına kadar görev yapar.
.
* 14 Mayıs 1950 tarihinde yapılan GENEL SEÇİMLER sonunda, DEMOKRAT PARTİ tek başına yüzde 53 oy oranıyla hükümet kuracak çoğunluğu elde eder ve 22 Mayıs 1950’de Adnan Menderes başbakanlığında kabine oluşturulur.

Derleyen:
Hikmet Çiftçi
*
Kaynaklar:
* http://www.tayyareci.com/digerucaklar/turkiye/1923ve50/miles-magister.asp
* http://www.cokbilgi.com/yazi/ilk-turk-ucagi-nud-36/
* https://www.sabah.com.tr/galeri/yasam/vecihi_hurkus/27
* http://www.elektrikport.com/teknik-kutuphane/sonmeyen-umut-turk-havacilik-sanayi-1-*  
   bolum/4368#ad-image-0
* http://listelist.com/ilk-turk-ucak-yapan-vecihi-hurkus-hikayesi/
*https://www.google.com.tr/search?q=türk+havacılığında+geçmişten+günümüze+kullanılan+teyya  re+resimleri  (Uçak resimleri)
* http://www.ole-nikolajsen.com/TURKISH%20FORCES%202004/THK%20fotos.htm (Uçak resimleri)
* https://www.youtube.com/watch?v=EJXDIahSC-Q  Kayseride 50’den fazla uçak gömülü bulundu
*https://www.bing.com/images/search?q=u%c3%a7ak+tayyare+sanayi&qpvt=u%c3%a7ak+teyyare+sanayii&FORM=IQFRML
*https://www.metufe.com/2016/11/thk-etimesgut-ucak-fabrikasi-1939-1950.html
*https://www.sozcu.com.tr/2018/yazarlar/sinan-meydan/cumhuriyetin-kanatlari-ataturkun-ucak-fabrikalari-2629140/
*https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc032/kanuntbmmc032/kanuntbmmc03205596.pdf
*https://www.haberler.com/chp-in-kapattigi-ucak-fabrikasi-10663620-haberi/
*https://teyit.org/kayseri-ucak-fabrikasi-ve-fabrikada-uretilen-ucaklarla-ilgili-iddialar
*https://www.dogruyolgazetesi.com/yazarlar/m-niyazi-yilmaz/gecmiste-ucak-satisini-kanunla-yasaklamislardi-bugun-kanun-cikartamadiklari-icin-her-seye-karsilar/1327/
*https://www.yenicaggazetesi.com.tr/ucak-fabrikasi-ataturkle-kuruldu-1950de-kapandi-90451h.htm
*https://www.haber61.net/gundem/turkiyenin-ilk-ucak-fabrikasini-kim-neden-kapatti-ilk-ucak-fabrikasinin-akibeti-h314900.html
*https://uteddergi.com/eski%C5%9Fehir-tayyare-fabrikas%C4%B1-1930-ve-tayyare-m%C3%BChendisi-selahattin-alan/

facebookta paylaş

Kayıtlı

Nice dostlar gördük, içten gülen, güldüren
Nice dostlar gördük, dıştan gülen, öldüren…

Sayfa: [1]